Bjørnstjerne Bjørnson

”Ingen ting i verden er umulig!” sa Bjørnstjerne Bjørnson ein gong. Truleg sa han dette etter at han var blitt ein kjend og samfunnsengasjert forfattar og debattant. Han kom til verda 8. Desember 1832, litt nord for Tynset. På universitetet i Christiania møtte han Jonas Lie, Henrik Ibsen og Aasmund Olavsson Vinje, noko som kom til å prege han framover. Etter eksamen tok han til å jobbe som journalist, der han stort sett skreiv om litteratur og teater. I 1857 kom debuten ”Synnøve Solbakken” og i 1858 gifta han seg med Karoline Reimers. Same år kom ei bok til, nemleg oppfølgjaren ”Arne”. Vi kjenner òg verk som ”En glad gutt” og ”Fiskerjenten”. Bjørnson gjorde òg andre ting enn berre å skrive. Han var mellom anna teatersjef og frå 1874-1876 var han i utlandet. Der fekk han att inspirasjon til å skrive meir og flytta heim til Noreg og busette seg på Aulestad i Gausdal. Bjørnson er rekna for å vere ein av dei ”fire store” og dei fleste kjenner han best som forfattaren av ”Ja vi elsker”. Han døydde i 1910.

Essay: "Stygt eller pent - øyet som ser"

”Der ser du toppen, Anna. Det er ikke langt igjen nå!” I det tante forgjeves prøver å motivere meg for å ta de siste fiskebeintråkka opp mot Kjølens topp, ser jeg ned i bakken og tenker at jeg godt kunne klart meg uten fjellet i påska. Så hører jeg pappa sette i et kjent ”johooooo!”. Han er på toppen. 

Fortsettelse følger...

Overklassa oppdagar folkesjela

Bondekulturen fekk status blant overklassa da byfolket og "embetsstanden" byrja å jakte på den norske eigenarten, den norske folkeånda. Asbjørnsen og Moe hadde reist Noreg rundt og skrive ned eventyr, viser, dikt og liknande, og dette vart etter kvart trykt. Da kunne òg byfolket lese det. Mange av dei vart nok overraska over at ein så mangfaldig kultur kunne vere "bortgøymt" på bygda, men det var iallfall svaret på den norske folkesjela. Bilde

Sofies verden og romantikken

I Sofies Verden er det mykje fokus på dei ulike tidsepokane opp gjennom tida. Ei av desse er til dømes romantikken og det kjem fram ulike særtrekk ved denne epoken. Romantikarane var særleg opptekne av det åndelege, vakre og sjelefylte. Uttrykk som ”verdenssjelen” og ”verdensånden” vart mykje brukt. Følelsar og lengslar vart uttrykt gjennom ulike kunststilar. Til dømes Måneskinnsonaten av Beethoven som uttrykkjer romanse. 

Ein anna form for romantikk var nasjonalromantikken. Romantikarane da var særleg opptekne av folkets historie, folkets språk og i generelt den folkelege kulturen. Eit døme på dette er det nasjonalromantiske måleriet Brudeferd i Hardanger av Tidemand og Gude. 

Historiefilosofen Herder brukte uttrykket ”Folkenes moderspråk”. Med dette meinte han folkediktinga som hadde levd på folkemunne i mange hundre år. Både folkeeventyr og folkeviser vart nå samla inn og nedskrive. I Tyskland sette brørne Grimm i gang med å samla inn eventyr som Rødhette, Snehvit og Askepott. I Noreg hadde vi Asbjørnsen og Moe som reiste rundt og samla eventyr – folkets eiga dikting.

Bilde

Typisk norsk, sa du?

Den svorske bloggaren Niklas Claesson skriv mykje om kva nordmenn er, kva dei gjer og kva som gjer nordmenn til nordmenn. Noko av det han trekkjer fram, ofte litt "mellom linjene", er kor trongsynte det norske folk eigentleg er, utan å ville vedgå det. Han skriv òg om korleis nordmenn har problem med å bryte med tradisjonar, "det vanlege" og ikkje minst med kvarandre. Vi trur at vi er dei mest fordomslause og opne menneska i verda. "Eg kunne jo invitert han nye (og litt rare) naboen på middag i dag, men eg har ikkje tid. Det får bli ein annan gong."

Jeanne d'Arc

Eg har lyst til å finne ut meir om denne kvinnelege helten som kom til verda i 1412 og som berre vart 19 år gamal. Likevel leidde ho Frankrike i kamp mot England under Hundreårskrigen inntil ho vart henretta. Korleis påverka samfunnsrammene på den tida handlingane hennar? I læreboka er det del 2 som omhandlar dette tidsrommet da ho levde. Nærare bestemt s 136 og utover. Eg trur eg vel Power Point som presentasjonsform, sidan eg likar det godt.

Bilde

Bayeux-teppet

Bayeux-teppet er eit teppe på 70 meter. Det vart ferdig rett etter at Vilhelm Erobraren (frå Normandie) hadde vunne eit avgjerande slag over engelske styrkar i byen Hastings. Teppet kan brukast som ei historisk kjelde, fordi det skildrar hendingar som den og ikkje minst fordi det skildrar klesdrakt, arkitektur, våpenbruk, symbol og dekorasjonar. Det vart ein gong i tida brukt som propaganda, for det var jo den typen bildemedium dei hadde å bruke. Teppet vart til dømes brukt som reklame for kongen og hertugen, slik at gjestane deira kunne sjå kva storarta slike menn dreiv med. I dag heng det ein kopi av teppet i full storleik frå 1886 på eit museum i den engelske byen Reading.

Bilde